Luật sư: 'Doanh nghiệp gây ô nhiễm sông Bưởi phải bồi thường cá chết'

Luật sư Phạm Hùng Thắng (Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư tỉnh Thanh Hóa) nhận định việc Nhà máy mía đường Hòa Bình thừa nhận xả thải chưa qua xử lý ra sông Buổi là "cơ sở pháp lý tốt" để nhà chức trách vào cuộc điều tra. "Song trước mắt chỉ có thể khởi tố vụ án hình sự, còn khởi tố bị can cần chờ kết luận điều tra”, luật sư Thắng nói với VnExpress.

Đánh giá người dân đang bị thiệt hại nặng nề và trực tiếp cả kinh tế lẫn môi trường sống do cá chết hàng loạt, ông Thắng cho rằng cơ quan điều tra cần sớm hoàn thiện hồ sơ khởi tố vụ án.

Hơn 17 tấn cá lồng và rất nhiều cá tự nhiên đã bị chết do Nhà máy đường Hòa Bình xả thải bẩn. Ảnh: Lê Hoàng.

Theo ông Thắng, việc xử lý hành vi xả thải gây ô nhiễm môi trường sẽ được áp dụng theo Điều 182 Bộ luật Hình sự 2009, nhưng ở đây chưa có quy định xử lý với pháp nhân. Vì thế, cơ quan công an nếu vào cuộc cần làm rõ "ai ở Nhà máy đường Hòa Bình ra quyết định xả thải" để làm căn cứ xử lý.

Cho rằng đây là vụ việc có tính chất phức tạp, không thể giải quyết trong thời gian ngắn, vì thế có thể vụ án sẽ được áp dụng theo Bộ luật Hình sự 2015 ( hiệu lực từ ngày 1/7). Theo đó, không chỉ cá nhân mà cả pháp nhân (doanh nghiệp) cũng bị xử lý. “Tùy theo mức độ vi phạm, pháp nhân có thể bị áp dụng hình phạt tiền, bị đình chỉ hoạt động (có thời hạn hoặc vĩnh viễn) hay buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu, khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường nhằm ngăn chặn hậu quả tiếp tục xảy ra…”, luật sư Thắng dẫn quy định của luật mới.

Theo luật, người nuôi cá (bị hại) có quyền khởi kiện yêu cầu tòa án giải quyết bồi thường. Trường hợp này được xác định là thiệt hại ngoài hợp đồng. Mức độ bồi thường căn cứ trên thiệt hại thực tế (số lượng, giá cả thị trường…). Tuy nhiên, người dân do nuôi nhỏ lẻ nên "khó có được" chứng từ (hóa đơn mua bán cá, thức ăn, báo giá…) để làm cơ sở cho tòa án giải quyết. Vì thế, ông mong chính quyền địa phương tạo điều kiện và hỗ trợ pháp lý cho bà con.

Theo luật sư, những người bị ảnh hưởng gián tiếp do sử dụng nguồn nước ô nhiễm cũng có thể khởi kiện yêu cầu bồi thường, nhưng phải chứng minh được tác động cũng như có kết luận của cơ quan chức năng.

Nguồn nước sông Bưởi đang ô nhiễm nặng. Ảnh: Lê Hoàng.

Trước đó từ sáng 4/5, nhiều người dân ra sông Bưởi (đoạn chảy qua xã Thạch Lâm, Thạch Thành, Thanh Hóa) phát hiện . Nước sông chuyển màu xanh đục và bốc mùi hôi. Những ngày tiếp theo, cá lồng nuôi của nhiều hộ dân phía hạ lưu sông Bưởi cũng chết hàng loạt. Phạm vi ghi nhận cá chết ước tính 30 km dọc sông.

Thống kê sơ bộ từ UBND huyện Thạch Thành, toàn huyện có 32 hộ bị thiệt hại với 71 lồng cá, tổng trọng lượng gần 17,4 tấn. Riêng xã Thành Vinh có 28 lồng của 16 hộ dân ở hai thôn Lộc Phượng 1, Bãi Cháy đã bị thiệt hại hoàn toàn, tổng trọng lượng cá lên đến hơn 10 tấn...

Theo chính quyền tỉnh Thanh Hóa, tình trạng ô nhiễm trên sông Bưởi hiện rất nghiêm trọng, không những làm chết cá sông, cá lồng của người dân mà còn đe dọa đến của hàng nghìn hộ dân ở 22 xã (15 xã thuộc huyện Thạch Thành và 7 xã của huyện Vĩnh Lộc) sinh sống ven sông Bưởi.

Bước đầu, nhà chức trách xác định, "thủ phạm" gây ra hiện tượng cá chết trên sông Bưởi là do Công ty CP mía đường Hòa Bình (có trụ sở đóng tại xã Tân Mỹ, huyện Lạc Sơn, Hòa Bình) . Trong công văn vừa gửi Thủ tướng Chính phủ, tỉnh Thanh Hóa đề nghị cho dừng hoạt động nhà máy này đồng thời yêu cầu Bộ Công an phối hợp điều tra, xử lý trách nhiệm những người có liên quan.

Hiện Công an tỉnh Thanh Hóa đã gửi mẫu vật phẩm cá chết và nước sông Bưởi để trưng cầu giám định tại Viện Khoa học kỹ thuật hình sự (Bộ Công an).

Lê Hoàng